Những quy tắc cơ bản trong văn hóa ẩm thực của một số quốc gia

Với một tín đồ yêu du lịch và thích khám phá những chân trời mới thì việc “nhập gia tùy tục” trong từng nền văn hóa khác nhau là một điều rất cần thiết. Văn hóa thức ăn nhanh, dùng thìa hay không dùng thìa,… đều ẩn chứa nhiều điều thú vị. Dưới đây là những tips giúp bạn tránh khỏi phút bối rối không đáng có khi tham gia vào một bữa tiệc ở một vài quốc gia trên thế giới

1.            Thái Lan

Ở Thái Lan, trừ trường hợp là các món thức ăn nhanh hay đồ ăn vặt, trong những bữa cơm thì nĩa không phải là dụng cụ mà chúng ta dùng để ăn trực tiếp mà chỉ được dùng để giúp ta đẩy phần thức ăn vào thìa. Trường hợp đặc biệt là những bữa ăn không có cơm hay xôi mà chỉ có thức ăn mặn thì chúng ta vẫn có thể dùng nĩa. Ngoài ra, người Thái Lan cũng không hề dùng đũa trong bữa cơm như người Việt Nam.

Các món ăn thông thường, kể cả thức ăn nhanh, người Thái đều không dùng nĩa

2.            Các nước Trung Đông, Ấn Độ và một vài nước châu Phi

Có lẽ những người thuận tay trái sẽ phải cân nhắc khi đến những nước này vì người bản địa ở đây cho rằng tay trái không được sạch sẽ. Vì thế, tay trái tuyệt đối không được dùng để cầm nắm thức ăn, kể cả các loại thức ăn nhanh thông thường hay thậm chí là dụng cụ nhà bếp như đũa, đĩa thức ăn và lọ muối mà chỉ được dùng cho những “hành động khác liên quan đến cơ thể con người”.

Tay trái tuyệt đối không được dùng để cầm nắm thức ăn, kể cả các loại thức ăn nhanh thông thường hay thậm chí là dụng cụ nhà bếp như đũa, đĩa

3.            Pháp

Nếu sau một bữa ăn thân mật và bạn có ý hào phóng thì hãy đề nghị trả hết cho bữa ăn, người Pháp không thích sự rắc rối nên họ không thích làm phép tính toán phân chia sau mỗi bữa ăn. Quy tắc là hãy trả hết cả bữa ăn hay để một người khác làm điều đó.

4.            Trung Quốc

Khi ăn xong mặt trên của cá, đừng lật cá lại về phần bên kia vì đó là hành động tượng trưng cho điềm xấu, những người Trung Quốc mê tín cho rằng lật ngược cá gợi lên hình ảnh chiếc tàu của người ngư dân bị lật giữa biển. Những người mê tín hơn nữa có thể bỏ cả phần dưới của cá, hoặc một số  người thì rút phần xương để dùng đến phần dưới mà không cần phải lật cá.

Nhà hàng McDonald’s và ngành công nghiệp thức ăn nhanh (phần 2)

Trải qua nhiều thập niên, nhà hàng McDonald’s vẫn chiên khoai tây trong hỗn hợp pha chế khoảng 7% dầu hạt bông và 93% mỡ bò. Cách pha chế này giúp cho đồ chiên trong món hamburger của cửa hàng McDonald’s có được hương vị rất độc đáo, đậm đà.

Hệ thống cửa hàng McDonald’s chuyển sang sử dụng dầu thực vật

Từ năm 1990, sau khi bị dư luận công kích về hàm lượng cholesterol trong các món chiên, hệ thống cửa hàng McDonald’s chuyển sang sử dụng dầu thực vật. Sự chuyển đổi này đặt ra thách thức cho hãng: Làm thế nào để món khoai tây chiên có được hương vị bò mà không phải chiên trong mỡ bò? Câu hỏi cuối cùng cũng có lời giải đáp. Hãy xem qua thành phần trong nguyên liệu của món khoai tây chiên bạn có thể hiểu ngay bài toán khó đó đã được giải quyết như thế nào. Ở cuối danh sách các loại nguyên liệu là dòng chữ vô thưởng vô phạt: “Hương liệu tự nhiên”..

Từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai, ngành công nghiệp hương liệu tại Mỹ đã khởi sắc, giúp khắc phục khiếm khuyết to lớn của ngành công nghệ đóng hộp, đông lạnh và ép sấy lạc hậu là hủy hoại hương vị thực phẩm; khiến các hãng có thể tạo ra nhiều sản phẩm thơm ngon. Thực tế, nếu không có ngành công nghiệp này, công nghiệp đồ ăn nhanh ngày nay không thể nào tồn tại, các chuỗi nhà hàng kinh doanh đồ ăn nhanh như nhà hàng McDonald’s và thực đơn đắt hàng của họ không thể trở nên nổi tiếng khắp toàn cầu, ghi dấu ấn vào nền văn hóa ẩm thực chung của nhân loại. Mặc dù vậy, rất ít người biết đến công ty sản xuất hương liệu, nơi nghiên cứu hương vị cho đồ ăn nhanh. Những công ty hàng đầu cũng không bao giờ để lộ thông tin về công thức thành phần hương liệu hay danh tính khách hàng. Sự bảo mật này vô cùng cần thiết cho việc bảo vệ danh tiếng của những thương hiệu được người tiêu dùng ưa chuộng. Một điều rất dễ hiểu là các nhà hàng đều muốn công chúng tin rằng hương vị đặc thù sản phẩm của mình bắt nguồn từ bếp nấu chứ không phải từ một nhà máy xa xôi nào đó.

Hệ thống nhà hàng McDonald’s có sự liên kết chặt chẽ với các công ty cung cấp hương liệu và nguyên liệu

Ngành công nghiệp hương liệu Đường cao tốc New Jersey chạy xuyên qua vùng trung tâm của ngành công nghiệp sản xuất hương liệu, nơi bao gồm các nhà máy tinh chế dầu và hóa chất lớn. International Flavors & Fragrances (IFF) – công ty hương liệu số 1 thế giới có cơ sở sản xuất tọa lạc tại Đường 8A, Dayton, New Jersey; Givaudan, công ty hương liệu lớn số 2 thế giới có nhà máy tại Đông Hanover. Haarmann & Reimer – công ty hương liệu lớn của Đức đặt nhà máy tại Teterboro, Takasago – công ty hương liệu lớn nhất của Nhật cũng có nhà máy ở đây; Flavor Dynamics có nhà máy ở Nam Plainfield; Frutarom ở Bắc Bergen; Elan Chemical ở Newark. Và rất nhiều nhà máy chế biến hương liệu ở khu vực giữa Teaneck và Nam Brunswick. Thực tế, 2/3 sản lượng hương liệu của những nhà máy này cung cấp cho thị trường Mỹ.

Nhà hàng McDonald’s và ngành công nghiệp thức ăn nhanh (phần 1)

Được manh nha hình thành từ những năm 1940, đến nay ngành công nghiệp đồ ăn nhanh đã phát triển và thâm nhập mọi ngóc ngách xã hội Mỹ, cũng như phát triển các chuỗi chi nhánh ở khắp nơi trên thế giới. Người dân Việt Nam giờ đây cũng không còn xa lạ với những thương hiệu đồ ăn nhanh hàng đầu tại Mỹ. Hệ thống chuỗi cửa hàng McDonald’s đã trở thành biểu tượng quyền lực trong nền kinh tế dịch vụ của Mỹ.

Hệ thống chuỗi cửa hàng McDonald’s đã trở thành biểu tượng quyền lực trong nền kinh tế dịch vụ của Mỹ

Ngành dịch vụ hiện đang tạo ra 90% số lượng công việc mới của nước này. Năm 1968, hệ thống nhà hàng McDonald’s điều hành khoảng 1 nghìn nhà hàng. Hiện nay, công ty này có tới 28 nghìn cửa hàng trên khắp thế giới và mỗi năm mở thêm khoảng 2 nghìn cửa hàng mới. Theo ước tính, cứ tám công nhân ở Mỹ thì sẽ có một người từng làm việc cho cửa hàng McDonald’s. Công ty này hàng năm tuyển dụng khoảng một triệu nhân viên, nhiều hơn bất kỳ tổ chức nhà nước hay tư nhân nào của Mỹ. Hệ thống nhà hàng McDonald’s là nhà thu mua thịt bò, thịt heo và khoai tây lớn nhất nước Mỹ và là nhà thu mua thịt gà lớn thứ hai tại quốc gia này.

Năm 1968, hệ thống nhà hàng McDonald’s điều hành khoảng 1 nghìn nhà hàng

Công ty McDonald sở hữu tài sản bán lẻ lớn nhất thế giới. Trên thực tế, phần lớn lợi nhuận của công ty này không xuất phát từ việc bán đồ ăn mà từ việc thu phí của các cửa hàng bán lẻ. Nhà hàng McDonald’s chi tiền cho quảng cáo và marketting nhiều hơn bất cứ thương hiệu nào khác. Do đó, McDonald’s đã thay thế Coca-Cola, trở thành thương hiệu nổi tiếng nhất thế giới. Hệ thống cửa hàng McDonald’s trở thành tổ chức tư nhân mở nhiều sân chơi và tài trợ đồ chơi lớn nhất nước Mỹ. Một khảo sát thực hiện đối với trẻ em trong độ tuổi đi học ở Mỹ cho thấy 96% trẻ em Mỹ có thể phân biệt đâu là Ronald McDonald.

Nhân vật duy nhất đứng ở vị trí cao hơn là Ông già Noel. Hương vị khoai tây chiên. Hương vị món khoai tây chiên của McDonald’s từ lâu vẫn luôn được khách hàng, đối thủ cạnh tranh và thậm chí các nhà phê bình thực phẩm không ngớt lời ca ngợi. Hương vị đặc biệt đó không phải do nguồn gốc khoai tây mà McDonald mua, công nghệ mà nhà hàng McDonald‘schế biến hay thiết bị chiên sấy mà McDonald’s sử dụng. Các chuỗi nhà hàng khác cũng mua khoai tây từ những công ty chế biến lớn, cũng sử dụng khoai Russet Burbank, cũng trang bị thiết bị chiên sấy y hệt. Bí quyết để có được hương vị thơm ngon ở đây chính là ở việc lựa chọn dầu chiên.

Phân tích đặc trưng văn hóa ẩm thực của người Mỹ(phần 2)

Nguyên nhân

Về điều kiện tự nhiên Mỹ có hai lợi thế về thực phẩm

Thứ nhất là một nước nông nghiệp hàng đầu, nước Mỹ luôn có sẵn nhiều loại thịt, hoa quả và rau tươi với giá khá rẻ. Đây là một lý do giải thích tại sao bít tết hay thịt bò rán có thể được coi là món “đặc trưng” nhất của Mỹ bên cạnh các loại thức ăn nhanh. Nhưng món gà quay ngon của vùng phía Nam cũng là món có danh tiếng, cũng như món jambon hun bằng khói gỗ hồ đào hoặc jambon tẩm đường, món gà tây, tôm hùm tươi, và nhiều hải sản khác như cua hay trai. Ở một đất nước nhiều vùng khí hậu khác nhau và nhiều khu vực trồng rau quả, thì người Mỹ không cần phải nhập quá nhiều những thứ rau quả tươi như bưởi, cam, chanh, dưa háu… Điều này lý giải tại sao hoa quả và salad là những món ăn phổ biến ở Mỹ không kém các món thức ăn nhanh.

Người Mỹ cần bữa ăn nhiều calo nhưng không mất thời gian chuẩn bị, vì vậy rất dễ hiểu khi các món thức ăn nhanh lại được ưa chuộng ở đây đến vậy

Thứ hai đó là những người nhập cư đã mang theo và còn tiếp tục mang theo những món ăn truyền thống của đất nước và nền văn hóa của họ khi tới Mỹ. Sự phong phú về thức ăn và kiểu ăn cũng là một nét văn hóa rất đặc trưng của Mỹ.

Về điều kiện xã hội, do những đòi hỏi và yêu cầu của một đất nước công nghiệp, người Mỹ rất bận rộn và rất chú ý chất lượng, bữa ăn đơn giản, gọn nhẹ mà vẫn đảm bảo cung cấp năng lượng cho một ngày làm việc căng thẳng sẽ giúp họ có nhiều thời gian nghỉ ngơi thư giãn hơn và rồi “thức ăn nhanh” đã trở thành một phần quen thuộc trong bức tranh thường ngày.

Một vài món ăn phổ biến trong văn hóa ẩm thực Mỹ

Nghệ thuật nấu ăn đại chúng của Mỹ thì tương tự như các quốc gia Tây phương. Lúa mì là loại ngũ cốc chủ yếu. Ẩm thực truyền thống Mỹ sử dụng các loại vật liệu nấu ăn như gà tây, thịt nai đuôi trắng,khoai tây, khoai lang, bắp, bí rợ và sirô cây phong, là các loại thực phẩm được người bản thổ Mỹ và dân định cư xưa từ Châu Âu đến chế biến. Thịt heo nấu theo phương pháp nấu chậm, thịt bò nướng, bánh thịt cua, khoai tây thái mỏng từng miếng và chiên, bánh tròn nhỏ có những hạt chocolate trộn lẫn gọi là chocolate chip cookie là những loại thực phẩm chính cống Mỹ.

Gà chiên kết hợp với nghệ thuật ẩm thực truyền thống của người Mỹ gốc châu Phi và người Scotland làm thành món ăn đặc trưng của Mỹ. Thực phẩm chua của người nô lệ phi Châu, phổ biến khắp miền Nam và tại những nơi có người Mỹ gốc châu Phi. Các món ăn mang tính hình tượng của Mỹ như bánh nhân táo, pizza, hamburger và hotdog là những món thức ăn nhanhđúc kết từ những phương thức chế biến thức ăn của đa dạng các di dân đến từ Châu Âu. Những món ăn như: khoai tây chiên kiểu Pháp, các món Mexico như burritos và taco, pasta là có nguồn gốc từ Ý.

Những món thức ăn nhanh quen thuộc ở Mỹ được đúc kết từ những phương thức chế biến thức ăn của đa dạng các di dân đến từ Châu Âu

Trong các món ăn Mỹ ngoài các loại thức ăn nhanh như Hamburger, sandwich, bánh nhân táo ra, món ăn khiến người ta nghiện nhất là thịt bò bít tết. Thịt bò bít tết là một miếng to, rán chảy đầy mỡ, mùi thơm phức. Món này tuy nổi tiếng nhưng cách nấu nướng chỉ có một phép như nhau. Điều này nói lên tính cách của người Mỹ: đơn giản và nhanh gọn.

Món cổ truyền được coi là của Mỹ là món gà tây ăn với cháo khoai tây vào ngày Thankgiving Day và lễ Giáng Sinh. Hay các món có Bí đỏ mùa “Halloween”, mật ong là một nét tượng trưng cho văn hóa ẩm thực Mỹ. Người Mỹ rất hay tự hào về món Pancakes, thực chất đó là món bánh xèo làm bằng bột mỳ có phủ nước làm từ quả phong. Và đặc biệt họ luôn bảo vệ và tự hào về món bánh ngọt nhân táo.

Phân tích đặc trưng văn hóa ẩm thực của người Mỹ(phần 1)

Ẩm thực Mỹ rất đa dạng và phong phú với sự góp nhặt của nhiều nền văn hóa khác nhau. Đặc điểm trong nền văn hóa ẩm thực của Mỹ là ăn đơn giản, ăn nhanh, ăn nhiều lần, ăn nhiều calo. Điều này có thể giải thích cho việc thức ăn nhanh trở thành đại diện tiêu biểu của văn hóa ẩm thực nước Mỹ

Thức ăn nhanh là đặc trưng của văn hóa ẩm thực xứ cờ hoa

Người Mỹ ăn đơn giản nhưng không thanh đạm

Họ ăn thực phẩm có rất nhiều calo như nhân thịt bò bên trong loại thức ăn nhanh như hamburger là thịt bò vụn được băm trộn thành, nhiều dầu mỡ. Khoai thái sợi rán bằng mỡ bò thêm đường và cacao, tuy không nhiều nhưng calo vượt quá nhu cầu trong một ngày cho người. Gà quay, sandwich cũng toàn là những thứ có nhiều dầu mỡ, calo nhiều hơn bữa ăn chính của người Pháp. Khoai thái sợi là món ăn phụ chủ yếu nhanh chóng trở thành món ăn chính. Ngoài calo của bữa ăn chính ra, bánh ngọt của Mỹ cũng nhiều dầu mỡ. Bánh gateaux nổi tiếng của Mỹ với thành phần chủ yếu là bơ và đường.

Về thức uống, người Mỹ không chỉ ăn nhiều dầu mỡ, thức uống cũng cần nhiều calo. Các loại nước uống rất ngọt được ưa chuộng khắp nơi. Ngoài coca, pepsi là món uống truyền thống của người Mỹ, còn nhiều thức uống khác điều chế bằng phương pháp nhân tạo. Nước ngọt ở Mỹ đủ màu sắc, có loại xanh như nước biển, có loại màu như cà phê nhưng không phải cà phê. Thức uống đặc trưng của người Mỹ là nước cam và sữa. Công nghiệp Hoa Kỳ phần lớn sản xuất ra đồ uống cho ăn sáng gồm có sữa và nước cam. Người Mỹ thích uống cà phê hơn trà với khoảng hơn phân nữa dân số người lớn uống ít nhất một tách cà phê một ngày. Ngược với các truyền thống châu Âu, người Mỹ uống rượu trước bữa ăn, thay thế rượu trái cây khai vị.

Nghĩ đến món ăn Mỹ, người ta nghĩ đến các tiệmthức ăn nhanh. Ba món thức ăn nhanh nổi tiếng thế giới đều xuất phát từ Mỹ. Món hamburger của Mc Donnald, món gà quay của Kenturkey, món sandwich cũng đã phổ biến khắp nơi. Ăn chưa đến 10 phút là có thể giải quyết bữa ăn nhanh kiểu Mỹ. Người Mỹ luôn nghĩ phải tận dụng thời gian sao cho có hiệu quả, buổi sáng và buổi trưa chỉ ăn sơ qua, vào buổi tối có nhiều thời gian rảnh rỗi hơn, nên thoải mái vui vẻ tán gẫu với nhau và trở thành một dịp để hưởng thụ cuộc sống. Người Mỹ ngoài 3 bữa ăn chính còn ăn nhiều thứ linh tinh. Ở Mỹ, vào rạp xem phim người ta thường ăn ngô rang và uống cocacola. Tại Mỹ, số người hút thuốc rất ít, ăn vặt thì nhiều.

Ba món thức ăn nhanh nổi tiếng thế giới đều xuất phát từ Mỹ

Đi ăn tiệm cũng là một phần quan trọng trong đời sống xã hội Mỹ. Những người phụ nữ và những người đàn ông độc thân thường đi ăn tối với nhau ở một nhà hàng xinh xắn nào đó. Những đôi vợ chồng thường đi thành nhóm trong những ngày cuối tuần.

Cách thức hệ thống chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh McDonald’s hoạt động tại Việt Nam(phần 2)

Với sự mới xuất hiện của giấy phép phát triển, nó đem đến cho giới thương nhân VN một loại hình thức kinh doanh mới, nhiều lợi ích cũng như tiềm ẩn không ít thách thức. Thách thức khiến doanh nhân bản địa e dè nhất khi “nhượng quyền” kiểu hệ thống cửa hàng McDonald’s là mọi thứ cần phải được xác định rõ ràng và thực hiện trong cùng một cách thức. Bởi có thể nhiều DN đang nghĩ rằng, nhượng quyền là trả cho ai đó một số tiền để được sở hữu tất cả chiến lược kinh doanh, chiến lược tiếp thị, chiến lược điều hành và luôn cả danh tiếng của họ.Điều đó quả thực hơi vượt quá bản chất của hình thức nhượng quyền kiểu McDonald’s. Khi hoạt động kinh doanh theo hình thức nhượng quyền, DN bản địa đang khai thác thế mạnh của hệ thống quản lý cũng như thương hiệu đã được kiểm chứng và thử thách qua thời gian, vì thế, buộc phải tuân thủ theo “luật chơi” của chuỗi cửa hàng thức ăn nhanhMcDonald's.

Khi “nhượng quyền” kiểu hệ thống cửa hàng McDonald’s thì mọi thứ cần phải được xác định rõ ràng và thực hiện trong cùng một cách thức

Cần tiềm lực tài chính

Hãy thử tưởng tượng rằng bạn sắp mở cửa hàng thức ăn nhanh McDonald’s. Muốn làm được việc đó, bạn cần phải mua giấy phép phát triển của McDonald’s. Để có đủ tư cách của một chủ cơ sở nhượng quyền theo quy ước thông thường, trong ví bạn phải có 175 ngàn USD. Nhưng chi phí cho việc mở cửa hàng như thuê mặt bằng, xây dựng, trang trí, mua sắm thiết bị … sẽ nằm đâu đó trong khoảng từ 430 ngàn đến 750 ngàn USD, và 40% trong số này phải do bạn tự đầu tư. Tuy nhiên, tổng vốn đầu tư (phí chuyển nhượng, thuê mặt bằng, thiết bị, trang trí nội thất) cho mỗi cửa hàng McDonald’s có thể vào khoảng 214.000 - 2,1 triệu USD.

Tổng vốn đầu tư (phí chuyển nhượng, thuê mặt bằng, thiết bị, trang trí nội thất) cho mỗi cửa hàng McDonald’s có thể vào khoảng 214.000 - 2,1 triệu USD

Bạn sẽ trả trực tiếp cho McDonald’s số tiền 45 ngàn USD gọi là phí đăng ký nhượng quyền ban đầu. Những chi phí khác sẽ được thanh toán cho các nhà cung ứng, vì thế đây là loại phí duy nhất bạn phải trả cho McDonald’s. Sau đó, bạn sẽ tham gia một khoá huấn luyện nghiêm ngặt kéo dài 9 tháng, nơi bạn được dạy về các phương pháp làm việc theo đúng phong cách đặc trưng của chuỗi cửa hàng thức ăn nhanhMcDonald’s như: tiêu chuẩn chất lượng, cung cách phục vụ, giá trị hình ảnh thương hiệu, công thức và cách chế biến từng món trong thực đơn, cách thức quản lý, các kỹ năng kiểm kê, giám sát… Bạn buộc phải chấp nhận điều kiện chỉ được mở một cửa hàng McDonald’s tại một địa điểm nhất định, trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 20 năm, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc về bài trí cửa hàng, tuyển dụng nhân viên… và tất cả những yếu tố khác nữa, sao cho cửa hàng McDonald’s của bạn toát lên được “thần thái” của một McDonald’s thực sự.

Sau khi bạn kết thúc khoá huấn luyện và đã sẵn sàng bắt tay vào việc, Mc Donald’s sẽ giới thiệu cho bạn một địa điểm kinh doanh đã được lựa chọn từ trước. Mặt ngoài của toà nhà sẽ được hoàn thiện, nhưng bạn phải chú ý phần nội thất bên trong sao cho có thể sắp xếp một cách hợp lý các thiết bị nhà bếp, chỗ ngồi, cảnh quan trang trí… Bạn sẽ nhận được sự hỗ trợ thường xuyên từ một nhân viên thuộc Bộ phận tư vấn của McDonald’s, người sẽ định kỳ ghé thăm cơ sở kinh doanh của bạn, cho bạn những lời khuyên hữu ích, cũng như hướng dẫn và giải thích mọi việc một cách chi tiết. Bạn sẽ trả cho McDonald’s khoản phí hàng tháng là 4% trích từ doanh thu bán hàng, và cộng thêm tiền thuê mặt bằng ít nhất cũng chiếm 8,5% nữa. Lợi nhuận từ cửa hàng của bạn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, từ vị trí tọa lạc và thói quen của cư dân trong khu vực, cho đến hiệu quả của việc kiểm soát chi phí, kể cả khả năng điều hành và tổ chức hoạt động kinh doanh của bạn.Vậy bạn có phải là chủ cơ sở kinh doanh của mình không? Ở một vài khía cạnh thì câu trả lời là không. Bạn vẫn phải báo cáo với một người nào đó, và thực hiện công việc theo những chỉ dẫn của họ. Về thực chất, bạn không làm chủ hoạt động kinh doanh đó, mà chỉ sở hữu số tài sản bạn đầu tư để tạo dựng cơ sở kinh doanh.

Cách thức hệ thống chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh McDonald’s hoạt động tại Việt Nam(phần 1)

Hệ thống cửa hàng McDonald'skinh doanh dịch vụ thực phẩm thức ăn nhanh hàng đầu thế giới, với 34.500 cửa hàng phục vụ hơn 69 triệu thực khách mỗi ngày tại hơn 100 quốc gia. Hiện tại chuối cửa hàng thức ăn nhanh McDonald’s vào Việt Nam dưới hình thức “giấy phép phát triển” đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều. Dưới ddaay sẽ phân tích rõ hơn về xu hướng liên doanh và nhượng quyền thương mại cùng hình thức cấp “giấy phép phát triển” ở trường hợp của chuỗi cửa hàng McDonald’s.

Hệ thống cửa hàng McDonald's hiện là “đế chế” thức ăn nhanh lớn nhất trên thế giới

Liên doanh và nhượng quyền thương mại - xu thế chung

Doanh nghiệp(DN) liên doanh là DN do hai bên hoặc nhiều bên hợp tác thành lập trên cơ sở hợp đồng liên doanh. Trong đó, DN liên doanh có những đặc điểm: Đối với các nhà đầu tư trong nước, khi tham gia DN liên doanh, ngoài việc phân chia lợi nhuận theo tỉ lệ vốn góp, nhà đầu tư VN còn có điều kiện tiếp cận với công nghệ hiện đại, phong cách và trình độ quản lý kinh tế tiên tiến. Đối với bên nước ngoài, lợi thế được hưởng là được đảm bảo khả năng thành công cao hơn do môi trường kinh doanh, pháp lý hoàn toàn xa lạ nếu không có nhà đầu tư trong nước thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, hình thức DN liên doanh cũng có sự bất lợi là có sự ràng buộc chặt chẽ trong một pháp nhân chung giữa các bên hoàn toàn khác nhau không chỉ về ngôn ngữ mà còn về truyền thống, phong tục, tập quán, phong cách kinh doanh, do vậy có thể phát sinh những mâu thuẫn không dễ gì giải quyết.

Còn nhượng quyền thương mại là việc cho phép bên nhận nhượng quyền được kinh doanh hàng hoá hay dịch vụ theo hình thức và phương pháp kinh doanh đúng với khuôn mẫu của bên nhượng quyền trong một thời hạn nhất định, để hưởng một khoản lợi nhuận theo thỏa thuận giữa hai bên. Bên nhượng quyền phải đảm bảo cung cấp đầy đủ các phương tiện kinh doanh và hỗ trợ thành viên gia nhập hệ thống, và được nhận một khoản phí từ bên nhận quyền. Về vốn, bên nhượng quyền mở rộng hoạt động kinh doanh bằng chính đồng vốn của người khác nên giảm đươc chi phí thâm nhập thị trường.Thời gian, hình thức nhượng quyền sẽ giúp DN xây dựng sự hiện diện thương mại một cách nhanh chóng cả trong và ngoài nước. Bên nhận quyền sẽ được truyền đạt các kinh nghiệm quản lý, bí quyết kinh doanh mà bên nhượng quyền đã thành công qua những lần trải nghiệm trên thương trường, nên sẽ không phải trải qua giai đoạn xây dựng và phát triển ban đầu.Khi nhượng quyền, bên nhận quyền phải trả tiền bản quyền thuê thương hiệu và tiền phí để được kinh doanh với tên và hệ thống của bên nhượng quyền. Đồng thời, bên nhận quyền phải mua sản phẩm, nguyên liệu của bên nhượng quyền, nhờ đó mà bên nhượng quyền có thể tối đa hoá thu nhập của mình.

Tuy nhiên, đối với bên nhượng quyền thì việc lựa chọn đối tượng để nhượng quyền rất quan trọng, vì nếu lựa chọn sai sẽ dễ gây ảnh hưởng tới uy tín. Còn bên nhận chuyển nhượng sẽ rất quan trọng khi lựa chọn bên chuyển nhượng, bởi bên nhận nhượng quyền phải bỏ vốn để kinh doanh thì thương hiệu, kinh nghiệm quản lý của bên chuyển nhượng ảnh hưởng rất lớn đến thành công của bên nhận chuyển nhượng.

Giấy phép phát triển -lợi thế của “kẻ đến sau”

Vào thị trường VN với cách thức “giấy phép phát triển”, nhiều ý kiến cho rằng đó chính là lợi thế của chuỗi cửa hàng thức ăn nhanhMcDonald's.Mặc dù khái niệm “giấy phép phát triển” đã được nhắc đến trong khoản 3 Điều 3 Nghị định 35/2006/NĐ-CP: "Hợp đồng phát triển quyền thương mại là hợp đồng nhượng quyền thương mại theo đó bên nhượng quyền cấp cho bên nhận quyền quyền được phép thành lập nhiều hơn một cơ sở của mình để kinh doanh theo phương thức nhượng quyền thương mại trong phạm vi một khu vực địa lý nhất định”. Tuy nhiên, sau đó khái niệm này lại hoàn toàn không được nhắc đến, cũng như thực tế chưa có DN nào tại VN thực hiện loại hợp đồng này.

Vào thị trường VN với cách thức “giấy phép phát triển”, nhiều ý kiến cho rằng đó chính là lợi thế của chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh McDonald's

Điểm khác biệt cơ bản giữa giấy phép phát triển với nhượng quyền thương mại đó là ngoài việc bên được cấp phép không những được cung ứng sản phẩm của bên cấp phép mà còn có thể phát triển thêm sản phẩm khác với thương hiệu mà bên cấp phép đã chuyển giao. Ưu điểm của hình thức này là việc cấp phép giúp DN sở hữu các thương hiệu được ưa chuộng có thể khai phá giá trị tiềm ẩn và đáp ứng các nhu cầu chưa được thỏa mãn như những sản phẩm phụ kiện, hoặc mở rộng sang ngành nghề khác mà không phải bỏ vốn để kinh doanh. Đối với những Cty được cấp phép thì được quyền sáp nhập một số tài sản vào mặt hàng kinh doanh nếu như bình thường thì họ không sở hữu chúng.Nhưng tiếp cận được các thương hiệu có uy tín sẽ đem lại cho họ sức mạnh tiếp thị mà thương hiệu lớn mang lại cho các sản phẩm của DN được cấp phép. Bởi việc xây dựng thương hiệu có thể mất nhiều năm, tốn hàng triệu USD và rất nhiều may rủi. Việc được cấp phép sẽ giúp các Cty đi thuê có cơ hội tiếp cận ngay với toàn bộ thương hiệu và hình ảnh tốt đẹp đã được tạo dựng từ trước, cũng như uy tín từ Cty cấp phép.Nhưng hình thức này không phải không có nhược điểm: Xuất phát từ việc một DN khác sử dụng thương hiệu của mình nên việc lựa chọn bên để cấp phép chuyển quyền là rất khắt khe và khó khăn, bởi lẽ nếu chỉ kinh doanh các hàng hoá của bên cấp phép thì cũng không ảnh hưởng nhiều lắm đến bên cấp phép, nhưng bên được cấp phép còn có thể kinh doanh mặt hàng khác nữa nên việc kinh doanh thất bại có thể ảnh hưởng xấu đến uy tín cũng như thương hiệu của bên cấp phép.

Về phần bên được cấp phép cũng phải có sự đầu tư, chuẩn bị về địa điểm, con người để đáp ứng được những yêu cầu rất cao của bên cấp phép mới được chuyển giao quyền sử dụng thương hiệu.